“കർഷകന്റെ വിയർപ്പും 
രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പും”

“കർഷകന്റെ വിയർപ്പും രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഹൃദയമിടിപ്പും” എന്ന തലവാചകം വെറുമൊരു പ്രസ്താവന മാത്രമല്ല; അത് ഒരു ജനതയുടെ ജീവനാഡിയാണ്. ഇന്ത്യ എന്ന മഹാരാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആത്മാവ് കർഷകന്റെ വിയർപ്പിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്നിരിക്കുന്നു. വിഭവസമൃദ്ധമായ മണ്ണും ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ നിറകുടവുമായ നദികളും വർണ്ണവൈവിധ്യമാർന്ന കൃഷിസംസ്കാരവുമുള്ള ഈ ഭൂമിയിൽ, കർഷകൻ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്. എന്നിട്ടും, നമ്മുടെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പലയിടത്തും കർഷകർ പട്ടിണിയിലാണ്. അവന്റെ അധ്വാനത്തിന് വിലനൽകാതെ, അവന്റെ വിളവിനെ വെറും ചരക്കായി കാണുന്ന കാഴ്ചപ്പാട് രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തിനു തന്നെ ഭീഷണിയാണ്. കർഷകന്റെ ക്ഷേമം രാജ്യത്തിന്റെ ശക്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, കാർഷികോൽപാദനത്തെ പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന്റെയും ജനങ്ങളുടെ ജീവനോപാധിയുടെയും മുഖ്യധാരയായി കാണേണ്ട കാലം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. കർഷകന്റെ വിയർപ്പിന്റെ മണം ഓരോ അരിമണിയിലും ഓരോ തുള്ളി പാലിലും തുടങ്ങി വിളവെടുക്കപ്പെടുന്ന ഓരോ കാർഷികോൽപന്നത്തിലുമുണ്ട്. കർഷകന്റെ അധ്വാനത്തിന്റെയും വൈദഗ്ധ്യത്തിന്റെയും ജീവനുള്ള സാക്ഷ്യമാണ് ഇവ. എന്നാൽ ഈ അധ്വാനത്തിന്റെ മൂല്യം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നില്ല. കർഷകനെ കൃഷിഭൂമിയിൽ നിന്നും വിപണിയിൽ നിന്നും മാത്രമല്ല രാജ്യത്തിന്റെ പരിഗണനാ പട്ടികയിൽ നിന്നു പോലും പൂർണ്ണമായും അകറ്റുന്നു.

ഭൂപരിഷ്കരണത്തിന്റെ കാലത്ത്, ജന്മിമാരുടെ അടിമത്തച്ചങ്ങലകൾ പൊട്ടിച്ച് കൃഷിഭൂമി കർഷകന്റെ കൈകളിലെത്തിച്ചപ്പോൾ, ഒരു പുതിയ പ്രതീക്ഷയുടെ വെളിച്ചം തെളിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇന്ന് കർഷകർക്ക് അവരുടെ ഉൽപന്നങ്ങൾക്കുമേലുള്ള അവകാശം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന, കോർപ്പറേറ്റ് ഫ്യൂഡലിസത്തിന്റെ പുതിയ രൂപങ്ങൾ അവനെ വേട്ടയാടുന്നു. കാർഷിക മൂല്യശൃംഖലകളിലെ കോർപ്പറേറ്റ് ആധിപത്യം, വിതരണ ശൃംഖലകളിലെ നിയന്ത്രണം, വിപണികളിലെ കൈയേറ്റം എന്നിവയെല്ലാം കർഷകന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണ്. “ചരക്കുൽപാദന സാഹചര്യങ്ങളിൽ, നീതിയുക്തവും യുക്തിസഹവുമായ കൃഷി സാധ്യമല്ല’ എന്ന് കാറൽ മാർക്സ് ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അദ്ദേഹം ഒരു ക്ഷണികമായ പരാമർശം നടത്തുകയായിരുന്നില്ല. ഇന്ന് നമ്മൾ നേരിടുന്ന അവസ്ഥയെ അദ്ദേഹം മുൻകൂട്ടി കാണുകയായിരുന്നു. ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ഹൃദയമിടിപ്പായിരുന്ന കൃഷിയെ കേന്ദ്രത്തിൽ അധികാരത്തിലിരിക്കുന്നവർ ചരക്കുവൽക്കരിക്കുകയും കോർപ്പറേറ്റുവൽക്കരിക്കുകയും വ്യവസ്ഥാപിതമായി പരിഗണിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് രാജ്യദ്രോഹ നടപടികളായി മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ.

നമ്മുടെ കർഷകർ വെറും ഭക്ഷ്യ ഉൽപ്പാദകരല്ല. അവർ രാഷ്ട്ര നിർമ്മാതാക്കളാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന്, ഇന്ത്യയിലെ കർഷകരുടെ അവസ്ഥ ഹൃദയഭേദകമാണ്. നമ്മുടെ ഗ്രാമങ്ങളിലുടനീളം, കൃഷി ഭൂമികൾ വിറ്റൊഴിവാക്കുന്നതും, കൃഷിയിറക്കാതെ തരിശിടുന്നതും നിത്യകാഴ്ചയാണ്. നിത്യവൃത്തിക്കുള്ള വരുമാനം പോലും ലഭിക്കാത്തതുകൊണ്ട് കൃഷി ചെയ്യാൻ വിസമ്മതിക്കുന്ന കർഷകരുടെ പുത്തൻ തലമുറ, കടബാധ്യതയനുഭവിക്കുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് കർഷക കുടുംബങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ ദുരിതങ്ങൾ തുടർക്കഥയാവുന്നു. കർഷക ആത്മഹത്യയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുന്നത് ഇപ്പോൾ സാധാരണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

കാർഷിക മേഖലയിൽ ദേശീയതലത്തിൽ ഉണ്ടായ നയമാറ്റം ഏറെ ആശങ്കയുയർത്തുന്ന ഒന്നാണ്. കാർഷിക നിയമങ്ങളെ തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കു നേരെയുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഭീഷണിയായി രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള കർഷകർ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. കാർഷിക മേഖലയിൽ കുത്തക വാഴ്ചക്ക് വഴിയൊരുക്കാനുള്ള സർക്കാരിന്റെ ഉദ്ദേശ്യത്തെ അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. രാജ്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായ ചെറുകിട, നാമമാത്ര കർഷകരെയാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യം വച്ചത്. മൂന്ന് കാർഷിക നിയമങ്ങൾക്കെതിരായി ചരിത്രപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. നിരന്തര സമ്മർദ്ദവും അടിത്തട്ടിലുള്ള ജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയുമാണ് ഈ കർഷക വിരുദ്ധ നിയമങ്ങൾ പിൻവലിക്കാൻ സർക്കാരിനെ നിർബന്ധിതമാക്കിയത്. മെച്ചപ്പെട്ട മിനിമം താങ്ങുവില (എം.എസ്.പി), കർഷകർക്കുള്ള കടാശ്വാസം, കോർപ്പറേറ്റ് ചൂഷണത്തിനെതിരായ സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായി കർഷക സംഘടനകൾ സമര രംഗത്ത് നിറഞ്ഞുനിന്നു. കർഷകരുടെ ക്ഷേമത്തേക്കാൾ കോർപ്പറേറ്റ് താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്നതിനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ് ദേശീയതലത്തിൽ നടക്കുന്നത്. കാർഷിക വിപണികളിലെ നിയന്ത്രണം സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളിൽ നിന്ന് കേന്ദ്ര അധികാരത്തിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനുള്ള നീക്കം യാഥാർത്ഥ്യമായാൽ, ഇന്ത്യയുടെ കാർഷിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും അതിനെ ആശ്രയിക്കുന്ന ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്കും ദൂരവ്യാപകമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്നതാണ് ഏറെ ആശങ്കപ്പെടുത്തുന്നത്.

സത്യം ഇതാണ്, ഇന്ത്യയിലെ കർഷകർ പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധി വിധിയിൽ നിന്നോ പ്രകൃതിയിൽ നിന്നോ മാത്രമല്ല ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അവഗണനയിൽ നിന്നും, നയപരമായ പരാജയത്തിൽ നിന്നും, കർഷകനെ ഈ രാജ്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായി അംഗീകരിക്കാൻ സർക്കാർ വിസമ്മതിക്കുന്നതിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിച്ചതാണ്. ലക്ഷക്കണക്കിന് കർഷകർ തെരുവുകളിൽ പ്രതിഷേധിച്ചപ്പോൾ, അവരെ “വഴിതെറ്റിയവർ’, “ദേശവിരുദ്ധർ’ തുടങ്ങിയ മോശം പദങ്ങളാലാണ് അവരെ കേന്ദ്രസർക്കാർ അധിക്ഷേപിച്ചത്. അവരെ കേൾക്കുന്നതിനുപകരം, അവരുടെ ശബ്ദങ്ങളെ നിശബ്ദമാക്കാൻ ജലപീരങ്കികളും ബാരിക്കേഡുകളും ഉപയോഗിച്ചു. കൃഷിക്കുള്ള ബജറ്റ് വിഹിതം ചുരുക്കുകയും പ്രചാരണത്തിനായി തുക ചെലവഴിക്കുന്നത് വർദ്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കാർഷിക സർവകലാശാലകൾ, വിപുലീകരണ സേവനങ്ങൾ, ഗ്രാമീണ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് ഫണ്ടില്ല. കർഷകർ ന്യായമായ വിലയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും തേടുമ്പോൾ, സർക്കാർ ജി.ഡി.പി.യെക്കുറിച്ചും ആഗോള റാങ്കിങ്ങിനെക്കുറിച്ചും വീമ്പിളക്കുന്നു. ഈ മനോഭാവം നിരാശാജനകമെന്നല്ല അപകടകരവുമാണ്. അന്നദാതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്ന ഒരു സർക്കാരിന് ഈ രാജ്യത്തെ നയിക്കാനുള്ള ധാർമ്മിക അവകാശം നഷ്ടപ്പെടും.

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ബജറ്റ് വിഹിതത്തിന്റെ വിഹിതൽ കാർഷിക മേഖലയ്ക്കുള്ള 2019–-20 ൽ 4.68% ൽ നിന്ന് 2024–-25 ആയപ്പോൾ 2.54% ആയി കുറഞ്ഞു, 2025-–26 ൽ ഇത് 2.51% ആയി കുറച്ചു. 2019-–20 ൽ നിന്ന് 2025–-26 ആയപ്പൊഴേക്ക് 31,95.05 കോടി രൂപയുടെ വിഹിതമാണ് വെട്ടിക്കുറച്ചത്. പത്ത് പ്രധാന കാർഷിക വികസന പദ്ധതികൾ ലയിപ്പിച്ച് സുതാര്യത ഇല്ലാതാക്കി. പിഎം-കിസാൻ പദ്ധതി പ്രതിവർഷം 6,000 രൂപ നൽകുന്നു; അതായത് – പ്രതിമാസം 500 രൂപ മാത്രം. ഇത് ഒരു ചാക്ക് യൂറിയയോ കീടനാശിനിയോ വാങ്ങാൻ പോലും തികയില്ല. അതേസമയം, വിത്തുകൾ, വളം, ഡീസൽ എന്നിവയുടെ ചെലവ് കഴിഞ്ഞ 5 വർഷത്തിനിടെ 25–60% വർദ്ധിച്ചു.

രാസവള സബ്‌സിഡികൾ വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ കേന്ദ്രസർക്കാർ വിസമ്മതിച്ചു, ഇത് അതേസമയം കേന്ദ്രം എൽപിജി, ഡീസൽ എന്നിവയുടെ സബ്‌സിഡികൾ വെട്ടിക്കുറച്ചു, ഇത് ജലസേചനത്തെയും ഗതാഗതത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു. 2011 ലെ സെൻസസനുസരിച്ച്, ഗ്രാമീണ സ്ത്രീകളിൽ 75% പേരും കൃഷിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും സ്ത്രീകളെ ഇപ്പോഴും കർഷകരായി കണക്കാക്കുന്നില്ല. സ്ത്രീകളായ ഭൂവുടമകൾക്കോ ​​കൃഷിക്കാർക്കോ വേണ്ടി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് ഒരു പ്രത്യേക പദ്ധതിയുമില്ല. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന കൃഷിക്കായുള്ള കേന്ദ്ര ബജറ്റ് 2,100 കോടി രൂപ മാത്രമാണ്. അതായത് ആവശ്യമുള്ളതിന്റെ ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രം. കയറ്റുമതി നയത്തിലും കാർഷിക മേഖല പിന്തള്ളപ്പെട്ടു. കാർഷികോല്പന്നങ്ങളിലൂടെ വിദേശ നാണ്യം നേടിയെടുക്കാനുള്ള യാതൊരു വിധ നടപടിയും കേന്ദ്ര സർക്കാർ സ്വീകരിച്ചില്ല. ഇന്ന്, നമ്മുടെ കർഷകരിൽ 52% പേരും കടക്കെണിയിലാണ്. ഇത് ഒരു സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിവിവരക്കണക്ക് മാത്രമല്ല – ഇതൊരു സാമൂഹിക ദുരന്തവുമാണ്. 1995 നും 2019 നും ഇടയിൽ, ഇന്ത്യയിൽ 3.64 ലക്ഷത്തിലധികം കർഷകർ ആത്മഹത്യ ചെയ്തു. ആ കണക്കിലെ ഓരോ സംഖ്യയും ഒരു ജീവിതമാണ്, തകർന്ന ഒരു കുടുംബം, വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന വായ്പകൾക്കും തകർന്ന നയങ്ങൾക്കും കീഴിൽ കുഴിച്ചുമൂടപ്പെട്ട ഒരു സ്വപ്നം. ഇതിനെല്ലാം മറുപടി പറയാൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. ഈ മുറിവുകൾ സുഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുപകരം, അവയെ കൂടുതൽ വഷളാക്കുകയാണ്.

കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ പി‌എം‌എഫ്‌.ബി‌.വൈ വിള ഇൻഷുറൻസിനെക്കുറിച്ച് സർക്കാർ വാചാലമാവുമ്പോൾ, ഏഴ് സംസ്ഥാനങ്ങൾ പദ്ധതിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി എന്നതാണ് സത്യം. 2016 നും 2021നും ഇടയിൽ, പത്ത് സ്വകാര്യ ഇൻഷുറൻസ് കമ്പനികൾ 24,350 കോടി രൂപ ലാഭം നേടി. കർഷകർ വീണ്ടും വീണ്ടും കടക്കെണിയിൽത്തന്നെ തുടരുന്നു.

കേന്ദ്രത്തിന്റെ കർഷകരോടുള്ള അവഗണന തുടരുമ്പോഴും സംസ്ഥാനസർക്കാർ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തോടെ കർഷകരെ ചേർത്തുപിടിച്ച് മുന്നേറുകയാണ്. തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക വികസന മാതൃകകളാണ് ഇതിനടിസ്ഥാനം. ഒന്നിലധികം പദ്ധതികളിൽ കേരളത്തിന്റെ വിഹിതം കേന്ദ്രം വെട്ടിക്കുറച്ചിട്ടും, രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയും കർഷക കേന്ദ്രീകൃത നയങ്ങളും വ്യക്തമായ ഫലങ്ങൾ നൽകുമെന്ന് സംസ്ഥാന സർക്കാർ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2020-–21 ൽ വെറും 0.24% മാത്രമായിരുന്ന കേരളത്തിന്റെ കാർഷിക വളർച്ച 2021-–22 ൽ 4.64% ആയി ഉയർന്നു. സംസ്ഥാനം മുൻകൈയെടുത്ത് നടത്തിയ ഇടപെടലിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഫലം. അതേ കാലയളവിൽ, ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ കാർഷിക വളർച്ച 2017-–18 ൽ 6.6% ൽ നിന്ന് 2021-–22 ൽ വെറും 3% ആയി കുറഞ്ഞു.

വിലത്തകർച്ച നേരിടുന്ന നാളികേര കർഷകരെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ, കേരളം അതിന്റെ സംഭരണ ​​പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിപുലീകരിച്ചു. അസംസ്കൃത തേങ്ങയുടെ സംഭരണ ​​വില കിലോഗ്രാമിന് 27 രൂപയിൽ നിന്ന് 34 രൂപയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു, ഇത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ എം.എസ്.പി യേക്കാൾ 3.40 രൂപ കൂടുതലാണ്. ആ ചെറിയ വ്യത്യാസം ആയിരക്കണക്കിന് കർഷകർക്ക് പുതിയ പ്രതീക്ഷ നൽകി. സംസ്ഥാനം റബ്ബർ ഉൽപ്പാദന പ്രോത്സാഹന പദ്ധതി തുടരുകയും, 2015-–16 മുതൽ പ്രോത്സാഹനം കിലോഗ്രാമിന് 150 രൂപയിൽ നിന്ന് 180 രൂപയായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അഞ്ച് ഹെക്ടർ വരെ ഭൂമിയുള്ള ചെറുകിട കർഷകർക്ക് ഈ സബ്സിഡി നിർണായകമാണ്. 2022–-23 ൽ 500 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു, ഈ വർഷം അത് 600 കോടി രൂപയായി ഉയർത്തി. 2016 മുതൽ RPIS വഴി ആകെ 2054 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, റബ്ബറിന്റെ എം.എസ്.പി പരിഷ്കരിക്കാനോ റബ്ബർ കർഷകരുടെ ഉപജീവനത്തിന് ഭീഷണിയായ റബ്ബർ ഇറക്കുമതി നിയന്ത്രിക്കാനോ ഉള്ള ആവർത്തിച്ചുള്ള അഭ്യർത്ഥനകൾക്ക് കേന്ദ്രം മറുപടി നൽകാൻ വിസ്സമ്മതിക്കുകയാണ്.

ഈ സർക്കാർ അധികാരമേറ്റതിനുശേഷം, കർഷകരിൽ നിന്ന് 7,273.95 കോടി രൂപയുടെ നെല്ല് സംഭരിച്ചു. സംഭരണ ​​വില കിലോഗ്രാമിന് ₹28.20 ആയി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഇത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ എം.എസ്.പിയേക്കാൾ 5.20 രൂപ കൂടുതലാണ്. നെൽകൃഷിക്കുള്ള പിന്തുണ കേരളം 76 കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് 95.1 കോടി രൂപയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. VFPCK വഴി പച്ചക്കറി കൃഷിക്കുള്ള വിഹിതം 25 കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് 30 കോടി രൂപയായി വർദ്ധിപ്പിച്ചു, പച്ചക്കറി വിള വികസനത്തിന് 93.45 കോടി രൂപ, മണ്ണ്, ജല സംരക്ഷണത്തിന് 89.75 കോടി രൂപ, വിള ഇൻഷുറൻസിന് 30 കോടി രൂപ, സ്മാർട്ട് കൃഷി ഭവനുകൾക്ക് 10 കോടി രൂപ എന്നിങ്ങനെ വകയിരുത്തി. കർഷകരുടെ വരുമാനം സ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്ത പഴങ്ങൾക്കും പച്ചക്കറികൾക്കും മിനിമം താങ്ങുവില ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി 16 പഴങ്ങൾക്കും പച്ചക്കറികൾക്കും അടിസ്ഥാന വില പദ്ധതി അവതരിപ്പിച്ചു. കാർഷികോല്പാദക കമ്പനികൾ, മൂല്യവർധിത സംസ്കരണം, വിപണന അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ചെറുകിട, ഇടത്തരം കർഷകർക്ക് യന്ത്രവൽക്കരണ പിന്തുണയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചു. നാളികേര വികസനത്തിനായി 68.95 കോടി രൂപ അനുവദിച്ചു.

കേരളത്തിന്റെ സമീപനം കർഷക പക്ഷവും വികസനോന്മുഖവുമാണ്. കർഷകനിൽ വിശ്വസിക്കുന്നു, കർഷകനിൽ നിക്ഷേപിക്കുന്നു, കർഷകനൊപ്പം നിൽക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ യഥാർത്ഥ കാർഷിക പരിഷ്കരണം ഉണ്ടാകണമെങ്കിൽ, ഈ മാതൃക രാജ്യവ്യാപകമായി പകർത്തേണ്ടതുണ്ട്. കൃഷിയെ ഒരു ദാനമായി കാണുന്നത് നിർത്തി സാമ്പത്തിക നീതിയുടെ മൂലക്കല്ലായി കണക്കാക്കാൻ തുടങ്ങാം. ശതകോടീശ്വരർക്ക് പൂഴ്ത്തിവയ്ക്കുന്നതിന് പ്രതിഫലം നൽകുകയും കർഷകർക്ക് വിതയ്ക്കുന്നതിന് ശിക്ഷ നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന വിവേചനം ആത്മഹത്യാപരമാണ്.

ലാഭം കൊയ്യാനല്ല, മറിച്ച് കർഷകരെ ശാക്തീകരിക്കാൻ സർക്കാരിനെയും ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളെയും സ്വകാര്യ മേഖലയെയും ഒരുമിച്ചുകൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്. ന്യായമായ വിലനിർണ്ണയം, സമയബന്ധിതമായ സംഭരണം, സുതാര്യമായ വിപണി ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവ ഉറപ്പാക്കണം. സാങ്കേതികവിദ്യ കർഷകനെ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കാനല്ല, ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്. പരിസ്ഥിതിക്ക് അനുയോജ്യമായ കൃഷിരീതികളിലേക്ക് അടിയന്തരമായി മാറണം. മണ്ണിന്റെയും വെള്ളത്തിന്റെയും സംരക്ഷണം വരും തലമുറയോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. 2015-ൽ ഐ.എം.എഫ്. സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, ദരിദ്രരുടെ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നത് ജി.ഡി.പി. വളർച്ചയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കും. കർഷകന്റെ കൈകൾ ശക്തിപ്പെടുത്തിയാൽ, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഹൃദയം കൂടുതൽ ശക്തമായി മിടിക്കും. കർഷകന്റെ വിയർപ്പാണ് ഈ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ജീവരക്തം. അവന്റെ അധ്വാനത്തെ അവഗണിക്കുന്ന ഒരു സർക്കാർ, രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ധാർമ്മിക അടിത്തറയെ ദുർബലപ്പെടുത്തുന്നു. കേരളം കാണിച്ചുതന്ന പാത—കർഷകനിൽ വിശ്വസിക്കുക, കർഷകനിൽ നിക്ഷേപിക്കുക, കർഷകനൊപ്പം നിൽക്കുക—ഒരു ദേശീയ ദർശനമായി മാറേണ്ടതുണ്ട്. കർഷകന്റെ കൈകളിൽ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാണ്. കർഷകന്റെ വിയർപ്പിനെ വിലമതിക്കുക, കർഷകന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കുക—അതാണ് ഇന്ത്യയുടെ പുതിയ കാർഷിക വിപ്ലവത്തിന്റെ ആദ്യ ചുവടുവയ്പ്. l